Ειρηνική επανάσταση με το σώμα

«Ειρηνική επανάσταση με το σώμα»

Τι μπορεί να είναι επαναστατικό στις μέρες μας; Πώς το σώμα γεφυρώνει τις διαφορές μας; Η σχέση της παράδοσης με τη σύγχρονη χορευτική γραφή μπορεί να διευκολύνει την ανάγκη επαναπροσδιορισμού ταυτοτήτων και εννοιών σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται ραγδαία; Ερωτήματα τέτοιας φύσεως επιχειρεί να εγείρει η διοργάνωση του 23ου Διεθνούς Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας στο κοινό και στους θεατές που θα βρεθούν στην πόλη από τις 14 έως και τις 23 Ιουλίου.

Επιβεβαιώνοντας τον διεθνή χαρακτήρα του θεσμού, το πρόγραμμα φέτος περιλαμβάνει οκτώ ξένες και τέσσερις ελληνικές ομάδες σύγχρονου χορού, ένα σεμινάριο, τρία εργαστήρια, δύο masterclass και έξι ανοικτές παράλληλες διοργανώσεις, σε 24 συνολικά εκδηλώσεις, απλωμένες στις γωνιές της πόλης του ελληνικού νότου. Τα έργα των ξένων συμμετοχών παρουσιάζονται για πρώτη φορά.

Το στοίχημα φέτος για την κ. Κατερίνα Κασιούμη, καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ, είναι να αναδειχθεί η επένδυση στον άνθρωπο, στην ομορφιά, στο θετικό. Νιώθοντας δικαιωμένη η ίδια από τις επιλογές και την έκβαση της περυσινής της θητείας και κρίνοντας απόλυτα επιτυχημένο το εγχείρημα –με τον κόσμο να συμμετέχει και να στηρίζει με την παρουσία του τον θεσμό– φέτος τονίζει την επιτακτική ανάγκη να δοθεί ένα αισιόδοξο μήνυμα. Αν και δεν είναι προφανής η «χρησιμότητα» της τέχνης, πρέπει να έχει όμως χώρο για όλους, να αγκαλιάζει τον καλλιτέχνη γιατί είναι αυτός που με τα διαχρονικά ερωτήματα που θέτει, μπορεί να εμπνέει τον θεατή, να τον συνδέει με τον εαυτό του και τους άλλους γύρω του.

Μου μιλά με μεγάλη αγάπη για τους χορευτές και τους χορογράφους, για τις ευαισθησίες τους, πόσο «φτερό στον άνεμο είναι», έχει βγει από το δικό τους κόσμο άλλωστε, αλλά διαθέτει η ίδια και μια άλλη πιο αρραγή και οργανωτική πλευρά που κρίνει απαραίτητη και σημαντική τη συνεργασία των φεστιβάλ μεταξύ τους, στήνοντας μια «ομπρέλα» προστασίας και φροντίδας για τους ίδιους τους καλλιτέχνες. Γι’ αυτή την απόλυτα επαγγελματική στάση που οφείλει να έχει ένας χορευτής, εξαίρει τη συμβολή της Ζουζούς Νικολούδη που το Φεστιβάλ φέτος τιμά τα 100 χρόνια από τη γέννησή της. Εξηγεί πώς αυτή η σπουδαία προσωπικότητα έθεσε ψηλά τον πήχυ για όλους, πόσο επαναστατική ήταν με τον τρόπο της στην εποχή της, δείχνοντας πάθος και αγάπη, καθαρή ματιά για τον χορό και τους νέους.

Η Κατερίνα Κασιούμη θυμάται με συγκίνηση πως ένα μήνα πριν από τον θάνατό της, η Ζουζού Νικολούδη –της οποίας απολάμβανε την αγάπη και την εμπιστοσύνη– πήγε να δει παράστασή της για να της πει τη γνώμη της, ενώ μου μιλά για τη σημασία των δασκάλων και της μαθητείας στον χορό· δακρύζει όταν φτάνει η κουβέντα στους σπάνιους δασκάλους της στο μπαλέτο, αλλά και στη Μαρία Χορς, υποστηρίζοντας ότι της δίδαξαν τον κώδικα της ζωής. Πώς οι σπουδαίοι δάσκαλοι διακρίνουν τον μαθητή που διαθέτει όχι τα εξωτερικά προσόντα, αλλά την ψυχή και το πνεύμα και τη δύναμη για να ασχοληθεί σοβαρά με την τέχνη του. Ενας χορευτής πρέπει να είναι και διανοούμενος, αλλά σε μια πολύ λεπτή ισορροπία, χωρίς να καταργεί το σώμα, λέει η ίδια.

Σε αυτό το πλαίσιο κινείται και το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του θεσμού. Ενα από τα σεμινάρια είναι και «Οι επαναστατικοί χοροί της Ισιδώρας Ντάνκαν» που διεξάγουν οι Barbara Kane με τη Françoise Rageau και τη Σάντρα Βούλγαρη. Με θέρμη για το πνεύμα της Ντάνκαν μιλά η Barbara Kane, για την επίδραση της εμβληματικής αυτής φιγούρας στην κοινωνία, στον χορό, στη θέση της γυναίκας, στο ντύσιμο. Στο πώς άλλαξε το πρόσωπο του χορού η Ισιδώρα Ντάνκαν και το επέβαλε ως αποδεκτή μορφή τέχνης. Μια γυναίκα που άλλαξε τη ροή της χορευτικής τέχνης.
Οταν τη ρωτάω πώς μπορεί να εμπνεύσει πια τον σύγχρονο άνθρωπο, εστιάζει στην εντιμότητα και στην απλότητα του χορού της Ντάνκαν και τονίζει ότι δεν είναι μια εύκολη άποψη, η οπτική αυτή, ούτε για τον χορό αλλά ούτε και για τη ζωή την ίδια. Μου εξομολογείται ότι πέρυσι στην Καλαμάτα στο πλαίσιο εκδήλωσης των μαθητών, την πλησίασε μια γυναίκα και της είπε ότι εκείνο το απόγευμα ήταν ένα δώρο για εκείνη.
Η Barbara Kane πορεύεται με το ήθος που δίδαξε η Ισιδώρα Ντάνκαν και γι’ αυτό επιδιώκει να κρατά τον χορό ανοιχτό και προσβάσιμο σε όλους στην κοινωνία, χορευτές, παιδιά, ενήλικες, ανθρώπους που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να παρακολουθήσουν μαθήματα χορού, ηλικιωμένους, ανθρώπους με αναπηρίες.

Γέφυρα με τον «Αλλον»

Μια ξεχωριστή, ιδιαίτερη περίπτωση είναι κι αυτή του Adi Boutrous. Ενας πολύ νέος άνθρωπος χορεύει, χορογραφεί και με το έργο του αφηγείται τη ζωή του ως Αραβα που ζει στην ισραηλινή κοινότητα του Τελ Αβίβ. Δεν τρέφει αυταπάτες ότι ο χορός μπορεί σε ευρύτερο πολιτικό επίπεδο να γεφυρώσει χάσματα, παραδέχεται ότι δυστυχώς ο χορός δεν έχει τη δύναμη να φέρει μια τέτοια μεγάλη αλλαγή, αλλά πιστεύοντας στο σώμα και στη δυναμική του, την ενέργειά του, βλέπει τη δυνατότητα να ξεπεραστεί ο φόβος για τον «Αλλον». Ο ίδιος εργάζεται ως ανεξάρτητος καλλιτέχνης, δεν λαμβάνει κρατικές ενισχύσεις ή επιχορήγηση και ο τρόπος του να δημιουργεί τις δουλειές του, να της χρηματοδοτεί, προκύπτει από τα καλέσματα των διεθνών φεστιβάλ ανά τον κόσμο. Στο Διεθνές Φεστιβάλ Χορού της Καλαμάτας συμμετέχει με το έργο του «It’s always here», σε μια ενιαία παράσταση με τον Andrea Costanzo Martini και το έργο του «Scarabeo, Angles and The Void», με τον σκαραβαίο του που συμβολίζει την αναγέννηση και τον κύκλο της ζωής, αλλά και που λεκτικά ονομάζεται έτσι το παιχνίδι scrabble στα ιταλικά.

«Στάση» σε έργα:

• «Rose-variation», 14 και15 Ιουλίου
• «Ανύποπτος χρόνος», 16 Ιουλίου
• «Αλάσκα», 17 Ιουλίου
• «Yama», 18 Ιουλίου
• «Απόγειος», 19 Ιουλίου
• «Romeo & Juliet / REBELLION & JOHANNESBURG», 21 Ιουλίου
• «Three Times Rebel», 22 και 23 Ιουλίου
• «One One One», 23 Ιουλίου

Πληροφορίες: http://www.kalamatadancefestival.gr/

Advertisements

«Δίνουμε χώρο σε όλα τα διαφορετικά «ιδιώματα» των ελλήνων χορογράφων»

«Δίνουμε χώρο σε όλα τα διαφορετικά «ιδιώματα» των ελλήνων χορογράφων»

«Το να λειτουργείς με το σώμα σε κάνει συμβατό με τη ζωή… Αυτή είναι η υγεία του χορού. Βάζει φρένο στο μυαλό. Το σώμα είναι η πράξη, το υγιές όριο…», αποκρυσταλλώνει κανείς φράσεις-κλειδιά από τη συνομιλία με την καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ Καλαμάτας Κατερίνα Κασιούμη. Ανέλαβε καθήκοντα στο τέλος Φεβρουαρίου, μετά την ηχηρή παραίτηση της κ. Βίκυς Μαραγκοπούλου, επί 21 χρόνια στην ίδια θέση και με εγνωσμένο έργο.

Η ίδια, μιλώντας με μεγάλο σεβασμό για την προκάτοχό της, πέφτει στα βαθιά, αναγνωρίζοντας τη δυσκολία τού να αναλαμβάνεις κάτι που έχει φτάσει στην ακμή του. Ανήκει στη γενιά των χορογράφων που έχει προσκαλέσει για να παρουσιάσουν το έργο τους φέτος. Γνωρίζει εκ των έσω τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει ο χορός στη χώρα, πρακτικά ζητήματα, επιβίωσης, υποδομής αλλά και σε επίπεδο ευκαιριών μόρφωσης, καλλιέργειας. Θέλησε να δώσει χώρο στους χορογράφους της Ελλάδας και οι συμμετέχουσες ομάδες καλύπτουν όλα τα διαφορετικά «ιδιώματα» Eλλήνων καλλιτεχνών, όπως λέει η ίδια. Το φεστιβάλ δεν θέλει να είναι κάτι «φορεμένο» στον κόσμο, αλλά να είναι μια γιορτή που να ζωντανεύει την πόλη. Αυτό είναι και το στοίχημα τον καιρό της κρίσης, να πειστεί και η τοπική κοινωνία των 40.000 να συμμετάσχει με την τρόπο της, να πλησιάσει τον χορό και να την πλησιάσει κι αυτός. Η κ. Κασιούμη κάνει λόγο για «εξωστρέφεια με ποιότητα, δεν πιστεύω ότι το καλό πράγμα το καταλαβαίνουν μόνο οι λίγοι, η ποιότητα έχει σημασία, κι αυτή δεν έχει να κάνει με το είδος που υπηρετείται κάθε φορά».

Βγαίνει μέσα από τα σπλάγχνα του χορού και η ίδια, όταν 13 χρόνων έφυγε από τα Γιάννενα, ζώντας μόνη, προκειμένου να σπουδάσει στην κρατική σχολή χορού. Πιστεύει ότι, με οργάνωση και ανοιχτό μυαλό, υπάρχει χώρος για όλους. Τονίζει ότι όσο πιο πολύ προχωράς μέσα στην καλλιέργεια της τέχνης τόσο βλέπεις ότι ο χορός είναι ένας. Γι’ αυτό και η πρόθεση για το φετινό φεστιβάλ είναι ο χορός να είναι για όλους και να επιχειρηθεί μια επανασύνδεση και επανατροφοδότηση από το παρελθόν ως μέσον να δει κανείς και να πάρει δύναμη για το μέλλον, μακριά από αρχαιολαγνεία, αλλά με γνώση του παρελθόντος. Μιλάει για προσοχή και επανεξέταση του τι είναι σύγχρονο και τι είναι διεθνές και ποια είναι η θέση του ελληνικού χορού σήμερα μέσα στο παγκόσμιο περιβάλλον.

Οι ανατροπές γίνονται όταν τα πράγματα φτάνουν σε μια ωριμότητα, λέει. Το καλλιτεχνικό έργο βασίζεται στην ισορροπία των αντιθέσεων και της ροής, συστατικά της ίδιας της ανθρώπινης φύσης. Ο χορός έχει μια δύναμη από την κατασκευή του: μαθαίνεις να αγωνίζεσαι, να σέβεσαι και να ψάχνεις δημιουργικούς τρόπους να λύσεις προβλήματα, ενώ ταυτόχρονα δείχνεις και την ομορφιά. Στόχος είναι να μπορούν να αντλήσουν έμπνευση από τον χορό και όσοι δεν έχουν ενασχόληση μαζί του. Πιστεύει άλλωστε και η ίδια στην ψυχική, πνευματική και σωματική ισορροπία, αρμονία που επιφυλάσσει ο χορός για τον καθένα μας.

Στάσεις σε έργα

Διατρέχοντας τον προγραμματισμό του φεστιβάλ κι επιχειρώντας μια εκ των προτέρων ανάγνωση, φαίνεται να ξεχωρίζει ως κοινός άξονας που διαπερνά τη φετινή προσπάθεια η ανάγκη να εκφραστεί η πλευρά εκείνη (ίσως θηλυκή, τολμώντας μια προσωπική θέαση) του κόσμου που έχει να κάνει με την έννοια της δημιουργίας, της ζωής, της αναπνοής της ίδιας (έργο «10.000 Litres» της Ευαγγελίας Κολύρα), αλλά και της πάλης μέσα στις συνθήκες («Στην άκρη του βατήρα», έργο της Ομάδας Αμάλγαμα και της Μαρίας Γοργία). Μιλώντας, μάλιστα, με τους καλλιτέχνες επαναλήφθηκε συχνά η φράση «τροφή και πνευματική θρέψη».

Η έννοια της σύνδεσης επίσης, της οικοδόμησης μιας γέφυρας ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, μέσα από τις μουσικές του Μπαχ και του Χέντελ, προβάλλει έντονα με το έργο «LINKS» του Αντώνη Φωνιαδάκη, νέου διευθυντή του Μπαλέτου της ΕΛΣ, με το οποίο ανοίγει και το φεστιβάλ.

Ο ίδιος, έχοντας παρουσιάσει την πρώτη του χορογραφική δημιουργία το 2003 στον ίδιο θεσμό, δηλώνει την ικανοποίησή του για την έντονα ελληνική χροιά που έχει φέτος η διοργάνωση, με το σκεπτικό ότι είναι ευκαιρία αυτή τη στιγμή να δούμε τι υπάρχει στο εσωτερικό της χώρας ως προς το πεδίο του χορού και να κάνουμε τον απολογισμό μας.

Συμμαθητής με την κ. Κασιούμη στην κρατική σχολή χορού, στην κουβέντα μας μαζί του, λέει ότι ζούμε σε εποχές που χρειάζεται μια υπέρβαση, να βλέπει κανείς πιο μεγαλεπήβολα, καμιά φορά μόνο και μόνο για να πετύχει το κανονικό. Το μουσικό ερέθισμα από το Μπαρόκ αποτελεί πρόκληση για τον ίδιο να οπτικοποιηθεί στο «LINKS» και, μέσα από το συναισθηματικό στοιχείο της μουσικής και την πολυπλοκότητα της σύνθεσης, εντέλει κάτι να αγγίξει τις χορδές του κοινού, ένα στοιχείο σαγήνης υψηλότερο από την προτίμηση, μια σύνδεση εσωτερική και, γιατί όχι, πνευματική.

Ο ίδιος πιστεύει στις χημικές αντιδράσεις, τις ανεξιχνίαστες αλληλεπιδράσεις που προκαλούν μέσα μας τα έργα τέχνης.

Ιδιότυπο «κρυφτό»

Επιχειρεί να ενώσει, να μιλήσει για τη σύνδεση όλων των στοιχείων της φύσης και το έργο «Drops of Peace», το οποίο προέκυψε μετά το πέρας του λίαν θεαματικού «Drops of Βreath» όπως μας αφηγείται η μία από τις τρεις δημιουργούς του –οι άλλες δύο είναι η Σοφί Μπουλμπουλιάν (Γαλλία) και η Λία Χαράκη (Κύπρος)–, η Αποστολία Παπαδαμάκη, για το «παιχνίδι», ένα ιδιότυπο «κρυφτό», που θα στηθεί στην είσοδο του Δημοτικού Πάρκου Σιδηροδρόμων της Καλαμάτας. Πρόκειται για ένα έργο το οποίο απευθύνεται σε μικρούς και μεγάλους και περικλείει τη συμμετοχή τους. Προέκυψε μετά την ολοκλήρωση του υποβρύχιου «Drops of Breath»· τότε που σταμάτησαν οι πρόβες κάτω από το νερό, οι χορευτές βγήκαν από το υγρό στοιχείο και ένιωθαν πια μια θλίψη. Είχαν ζήσει στη διάρκεια του ταξιδιού της υποβρύχιας παράστασης μια φυγή από το εγώ, ένα είδος διαλογισμού συμπαντικού κι ανθρώπινου, όπως καταθέτει παθιασμένα η κ. Παπαδαμάκη. Αυτή λοιπόν την αίσθηση του νερού, για την ακρίβεια τη μνήμη της, τη μετουσιώνουν πάνω στη γη με το νέο τους έργο, θέλοντας να «πουν» ότι όλα έχουν ζωή, νοημοσύνη, όλα μας περιέχουν και τα περιέχουμε, σε μια προσπάθεια να νιώσουμε όλοι ότι μπορούμε να βγούμε από την απομόνωση. Το υγρό στοιχείο εμφανίζεται με έναν άλλον καταλυτικό τρόπο ως προς τη σύλληψη της ιδέας και στο έργο «Europium» της ομάδας RootlessRoot – Λίντα Καπετανέα & Γιόζεφ Φρούτσεκ, που επιχειρεί να ψηλαφίσει την ευρωπαϊκή ταυτότητα μέσα από έμμεσες αναφορές στο ναυάγιο «Μέδουσα» (1816), με τη γνωστή φόρτιση που αφήνει σε όλους μας το παιδικό τραγούδι «Ηταν ένα μικρό καράβι».

Επιλογές παραστάσεων: «LINKS», 15 & 16 Ιουλίου «10.000 Litres», 16 Ιουλίου «Opus», 17 & 18 Ιουλίου «Drops of Peace», 19 Ιουλίου «Europium», 24 Ιουλίου
Πληροφορίες: http://www.kalamatadancefestival.gr/

Έντυπη